„И Здравје и Работа“: Доста е од дезинформации – време е одлуките да се носат врз основа на науката и законите

Локалната иницијатива „И Здравје и Работа“ смета дека јавната дебата за проектот за рудникот за бакар „Иловица–Штука“ предолго е заложник на стравови, шпекулации и дезинформации, наместо на научни факти, современи технологии и институционални процедури.

Денес, современото рударство нема ништо заедничко со практиките од минатото. Технологиите што се применуваат во најразвиените земји овозможуваат високо ниво на заштита на животната средина и значително ги намалуваат потенцијалните ризици.

Проектот „Иловица–Штука“ предвидува примена на технологијата Dry Stack Tailings – суво одлагање на јаловината, која е препознаена како едно од најсовремените решенија во рударската индустрија. Тоа значи дека не е предвидено класично хидројаловиште со брана, туку филтрирана јаловина со минимална содржина на вода, со што се намалуваат ризиците поврзани со складирањето на рударскиот отпад.

Покрај тоа, проектот предвидува системи за управување, контрола и мониторинг на површинските и подземните води, како и мерки за нивна заштита во согласност со законските барања и еколошките стандарди. Токму затоа, доколку проектот ги исполни сите пропишани услови и ги добие потребните одобренија од надлежните институции, нема основ однапред да се отфрла неговата реализација.

Сметаме дека никој нема право да ја игнорира науката, мислењето на стручната јавност и законските процедури само затоа што тоа одговара на однапред создадени ставови. Одлуките за инвестиции од вакво значење мора да се носат врз основа на докази, стручни анализи и институционални проценки, а не под притисок на дезинформации или политички калкулации.

Во време кога Европа обезбедува сопствени извори на критични минерали, а соседните држави отвораат нови можности за инвестиции и развој, Македонија не смее да си дозволи да остане настрана поради неосновани стравови. Нашата држава има потреба од нови инвестиции, добро платени работни места и развојни проекти кои ќе создадат перспектива за младите луѓе.

Секоја одлука што би значела отфрлање на ваков проект без да се темели на законските процедури, стручните анализи и научните докази, би била спротивна на долгорочниот интерес на државата и на граѓаните кои очекуваат економски развој, повисок животен стандард, нови можности за вработување и услови својата иднина да ја градат дома, а не надвор од Македонија.

Затоа ја повикуваме Владата да не ја пропушти можноста Македонија да стане дел од европскиот синџир за снабдување со критични минерали, кои денес се од стратешко значење за економијата, енергетската транзиција и индустрискиот развој на Европа. Веруваме дека институциите имаат обврска да донесуваат одлуки врз основа на законите, научните докази и стручните проценки, а не под влијание на дезинформации или неосновани стравови.

Доколку проектот ги исполни сите законски, технички и еколошки услови, неговата реализација треба да биде поддржана како инвестиција од национален интерес. Тоа би значело нови работни места, поголеми приходи за локалната економија, подобар животен стандард и реална можност повеќе млади луѓе да ја гледаат својата иднина во Македонија, наместо надвор од неа. Во спротивно, ризикуваме повторно да ја пропуштиме шансата за значајна инвестиција и економски развој, додека другите земји во регионот ги користат своите природни ресурси за да создадат нови можности за своите граѓани.